Bu derste öğrencilerin bir satış yerini anlatırken adın cümledeki görevini, sahibini ve türünü ayırt etmesini hedefleyin. Mağaza sözcüğünü önce tek başına, ardından bizim mağazamız ve giyim mağazası içinde ele alın.

Temel fikir

Sözcüğün gövdesi ek alırken değişmez; ğ ve son a korunur. Mağazayı, mağazaya ve mağazada biçimlerini belirtme, yönelme ve bulunma durumlarıyla eşleştirin. Ardından iyelik karşıtlığını kurun: mağazam, mağazamız, mağazası. Giyim mağazası belirtisiz ad tamlamasıdır; buradaki -sı belirli bir kişiyi sahip olarak göstermeden tamlananı işaretler. Hem bu tamlamada hem üçüncü tekil kişi iyeliğinden sonra durum eki öncesinde n görülür: giyim mağazasına, onun mağazasında. Genel ek kurallarını ilgili sayfalara bırakıp bu derste sözcüğün anlam ilişkilerini öne çıkarın.

Karşılaştırılacak kalıplar
BiçimAnlam / kullanım
mağazaYalın durum
mağazayıBelirtme durumu
mağazayaYönelme durumu
mağazadaBulunma durumu
mağazadanAyrılma durumu
mağazanınİlgi eki
mağazalarÇoğul
mağazamBirinci tekil kişi iyeliği
mağazanİkinci tekil kişi iyeliği
mağazasıÜçüncü tekil kişi iyeliği
mağazamızBirinci çoğul kişi iyeliği
mağazanızİkinci çoğul kişi iyeliği / nezaket
onların mağazalarıÜçüncü çoğul kişi iyeliği; mağaza sayısı bağlama bağlı
giyim mağazasıBelirtisiz ad tamlaması
bir giyim mağazasındaBelirtisiz ad tamlaması + bulunma
onun mağazasınaÜçüncü tekil kişi iyeliği + yönelme
mağazalarımızdanÇoğul + birinci çoğul kişi iyeliği + ayrılma

Örnekler

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci mağazayı yerine mağazası yazdığında yalnızca harfi düzeltmeyin; cümlede nesne mi, sahiplik mi anlatmak istediğini sorun. Bir giyim mağazaya biçiminde ise tamlanan eki düşürülmüştür: bir giyim mağazasına gerekir. Bu iki hatayı aynı hata gibi sunmayın.

Kendin dene

  1. Mağaza sözcüğünün uygun biçimini yazın: Bu yeri dün gördük.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    mağazayı

    mağazayı: bu ile belirlenen yer, görme eyleminin belirli nesnesidir. Son a ile belirtme ekinin ı ünlüsü arasına y girer.

  2. Mağaza sözcüğünü sayı kullanmadan çoğul yapın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    mağazalar

    mağazalar: Son ünlü a olduğu için çoğul eki -lar olur. Soruda sayı yoktur; aynı sözcük üç sayısından sonra kullanılsaydı mağaza biçiminde kalırdı.

  3. Mağaza sözcüğünün uygun biçimini yazın: Mağaza bize ait ve üst katta.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    mağazamız

    mağazamız: bizim sözcüğü birinci çoğul kişi iyeliğini gerektirir. Ünlüyle biten gövdeye doğrudan -mız gelir; m öncesine ayrıca ünlü eklenmez.

  4. Mağaza sözcüğünü tamamlayın: Giyim eşyası satan bir yere gidiyoruz.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    mağazasına

    mağazasına: giyim mağazası bir mağaza türünü adlandıran tamlamadır. Yönelme ekini getirirken -sı korunur; ardından n ve -a gelir.

Bugün kullan

Öğrencilere hayalî bir alışveriş sokağı çizdirin. Dükkân sayısını, alışveriş yaptıkları yeri, ailelerine ait bir mağazayı ve bir giyim mağazasına gidişi dört cümleyle anlatsınlar. Her mağaza biçiminin görevini açıklamalarını isteyin.