öğretmen (nauczyciel): jedno zakończenie, dwa znaczenia

Zasada

öğretmen kończy się na n, dźwięczną spółgłoskę, która się nie zmiękcza, więc końcówki dołączają się bezpośrednio. O harmonii decyduje tylko ostatnia samogłoska, nie ö na początku: ostatnie e jest przednie i niezaokrąglone. Powstają więc öğretmenler, öğretmenim, öğretmene, öğretmende i öğretmenden, zawsze z e lub i oraz z d po n.

Przykłady

• Öğretmen sınıfa giriyor.Nauczyciel wchodzi do klasy.
• Kitabı öğretmene veriyorum.Daję książkę nauczycielowi.
• Yeni öğretmen bize ödev veriyor.Nowy nauczyciel zadaje nam pracę domową.
• Öğretmenler toplantıda.Nauczyciele są na zebraniu.
• Ben öğretmenim.Jestem nauczycielem / nauczycielką.Tutaj -im znaczy „jestem”. To samo zakończenie znaczy „mój” w następnym zdaniu. Zaimek ben można pominąć: Öğretmenim.
• Öğretmenim bana yardım ediyor.Mój nauczyciel mi pomaga.Tutaj -im znaczy „mój”. O tym, czy chodzi o „mój nauczyciel”, czy „jestem nauczycielem”, decydują szyk wyrazów i kontekst.
• Öğretmenin kalemi masada.Długopis nauczyciela leży na stole.Tutaj -in znaczy „nauczyciela” (dopełniacz). W zdaniu Öğretmenin nerede? to samo zakończenie znaczy „twój nauczyciel”: „Gdzie jest twój nauczyciel?”
• öğretmenlerimizdenod naszych nauczycieliöğretmen·lerLiczba mnoga -ler / -lar: forma i miejsce·imiz-imiz / -ımız / -umuz / -ümüz: nasz·den-den / -dan / -ten / -tan: z, od
• öğretmeninedo jego lub jej nauczycielaöğretmen·i-i / -si: jego, jej, tego·nWstawne n: evinde, evinden, evine·e-e / -a / -ye / -ya: do, ku

Uważaj

Końcówka -im ma dwie funkcje: Öğretmenim bana yardım ediyor znaczy „Mój nauczyciel mi pomaga”, a Ben öğretmenim znaczy „Jestem nauczycielem”. Podobnie -in znaczy „nauczyciela” w öğretmenin kalemi i „twój nauczyciel” w Öğretmenin nerede?. Szyk zdania i kontekst pokazują, o co chodzi.

Spróbuj samodzielnie

1. Utwórz liczbę mnogą od öğretmen (nauczyciel).

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   öğretmenler

   öğretmenler: ostatnia samogłoska e jest przednia, więc liczba mnoga ma -ler, a nie -lar.

2. Dodaj końcówkę: Zadaję pytanie nauczycielowi.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   öğretmene

   öğretmene: öğretmen kończy się spółgłoską, więc celownik nie potrzebuje łącznika y, a samogłoska przednia daje -e.

3. Dodaj końcówkę do öğretmen (nauczyciel): Jestem nauczycielem / nauczycielką.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   öğretmenim

   öğretmenim: po spółgłosce stosuje się pełną końcówkę -im, a tu znaczy ona „jestem”, więc Ben öğretmenim to „Jestem nauczycielem”.

4. Dodaj końcówki: Daję prezent jego lub jej nauczycielowi.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   öğretmenine

   öğretmenine: po dzierżawczym -i idzie łącznik n, potem celownik -e; całość znaczy „jego lub jej nauczycielowi”.

Użyj tego dzisiaj

Napisz trzy zdania o nauczycielu, którego znasz: jedno z öğretmenim w znaczeniu „mój nauczyciel”, jedno z öğretmene i jedno z öğretmenden. Powiedz, na jakie pytanie odpowiada każda forma.