çalışmak: pracować, uczyć się

Zasada

Çalışmak znaczy pracować, uczyć się, a o maszynie – działać. Temat çalış nigdy się nie zmienia: çalışıyorum, çalıştım, çalışacağım. Miejsce pracy stoi w miejscowniku (bankada, fabrikada), to, do czego się przygotowujesz, w celowniku (sınava çalışıyorum), a ders çalışmak znaczy uczyć się lub odrabiać lekcje.

Przykłady

• Annem bankada çalışıyor.Moja mama pracuje w banku.Banka kończy się samogłoską, więc miejscownik to -da: bankada. Miejsce pracy stoi w miejscowniku, nie w celowniku.
• Dün akşam geç çalıştık.Wczoraj wieczorem pracowaliśmy do późna.Çalış kończy się bezdźwięcznym ş, więc końcówka czasu przeszłego zaczyna się od t: çalıştık, nie çalışdık. Zaimek biz nie jest potrzebny.
• Yarın sınava çalışacağım.Jutro będę się uczyć do egzaminu.To, do czego się uczysz, stoi w celowniku: sınava. Przed końcówką -ım głoska k z -acak zmienia się w ğ: çalışacağım.
• Asansör bugün çalışmıyor.Winda dziś nie działa.Çalışmak mówi też, że maszyna działa. Przeczenie -mı- stoi przed -yor: çalışmıyor, z ı po samogłosce tylnej.
• Çocuklar odada ders çalışıyor.Dzieci uczą się w pokoju.Ders çalışmak znaczy uczyć się lub odrabiać lekcje, a ders nie dostaje końcówki. Podmiot w liczbie mnogiej zwykle zachowuje czasownik w liczbie pojedynczej: çocuklar çalışıyor.
• Babamla ders çalışıyorum.Uczę się z moim tatą.Końcówka -la znaczy „z”. Po babam ostatnia samogłoska to a, więc babamla, pisane razem.
• çalışıyorumpracujęçalış·ıyor-iyor / -ıyor / -uyor / -üyor: właśnie teraz·um-im / -sin / -iz / -siniz: jestem, jesteś, jesteśmy
• çalıştılarpracowaliçalış·tı-di, -dı, -du, -dü, -ti: czas przeszły (geldi, yaptı)·larKońcówki osobowe czasu przeszłego: -m, -n, -k, -niz, -ler

Uważaj

Temat kończy się bezdźwięcznym ş, więc końcówka czasu przeszłego zaczyna się od t: çalıştım, nigdy çalışdım. Samego çalışmak nie używaj też do studiów: çalışıyorum brzmi jak praca, a o studiach na uniwersytecie powiedz üniversitede okuyorum.

Spróbuj samodzielnie

1. Odmień çalışmak dla „ty” w czasie teraźniejszym ciągłym: teraz pracujesz.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   çalışıyorsun

   çalışıyorsun: temat çalış kończy się spółgłoską, więc -ıyor dochodzi bezpośrednio, z ı po samogłosce tylnej; końcówka osoby dla „ty” to -sun.

2. Odmień çalışmak dla „oni” w czasie przeszłym: wczoraj pracowali.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   çalıştılar

   çalıştılar: po bezdźwięcznym ş końcówka zaczyna się od t, a po tylnym ı daje to -tı; liczba mnoga to -lar.

3. Odmień çalışmak dla „ja” w czasie przyszłym: jutro będę pracować.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   çalışacağım

   çalışacağım: po tylnym ı stoi -acak, a przed końcówką -ım głoska k zmienia się w ğ.

4. Dodaj końcówkę: mój tata pracuje w fabryce.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   fabrikada

   fabrikada: miejsce pracy stoi w miejscowniku; fabrika kończy się dźwięczną głoską (samogłoską), a ostatnia samogłoska a daje -da.

Użyj tego dzisiaj

Napisz trzy zdania: gdzie pracuje ktoś z twojej rodziny, do czego uczysz się w tym tygodniu i jak minął ci wczorajszy wieczór. Za każdym razem sprawdź końcówkę po ş.