çalışmak: werken, studeren

Het idee

Çalışmak betekent werken, leren en, bij een machine, draaien. De stam çalış verandert nooit: çalışıyorum, çalıştım, çalışacağım. De werkplek staat in de locatief (bankada, fabrikada), waarvoor je je voorbereidt in de datief (sınava çalışıyorum), en ders çalışmak betekent leren of huiswerk maken.

Voorbeelden

• Annem bankada çalışıyor.Mijn moeder werkt bij een bank.Banka eindigt op een klinker, dus de locatief is -da: bankada. De werkplek staat in de locatief, niet in de datief.
• Dün akşam geç çalıştık.Gisteravond hebben we laat gewerkt.Çalış eindigt op de stemloze ş, dus het achtervoegsel van de verleden tijd begint met t: çalıştık, nooit çalışdık. Het voornaamwoord biz is niet nodig.
• Yarın sınava çalışacağım.Morgen leer ik voor het examen.Waarvoor je leert, staat in de datief: sınava. Voor het achtervoegsel -ım wordt de k van -acak een ğ: çalışacağım.
• Asansör bugün çalışmıyor.De lift werkt vandaag niet.Çalışmak zegt ook dat een machine werkt. De ontkenning -mı- staat voor -yor: çalışmıyor, met ı na de achterklinker.
• Çocuklar odada ders çalışıyor.De kinderen leren op de kamer.Ders çalışmak betekent leren of schoolwerk doen, en ders krijgt geen achtervoegsel. Bij een meervoudig onderwerp blijft het werkwoord meestal enkelvoud: çocuklar çalışıyor.
• Babamla ders çalışıyorum.Ik leer met mijn vader.Het achtervoegsel -la betekent „met”. Na babam is de laatste klinker a, dus babamla, aan elkaar geschreven.
• çalışıyorumik werkçalış·ıyor-iyor / -ıyor / -uyor / -üyor: nu bezig·um-im / -sin / -iz / -siniz: ik ben, je bent, wij zijn
• çalıştılarzij hebben gewerktçalış·tı-di, -dı, -du, -dü, -ti: de verleden tijd (geldi, yaptı)·larPersoonsuitgangen van de verleden tijd: -m, -n, -k, -niz, -ler

Let op

De stam eindigt op de stemloze ş, dus de verleden tijd begint met t: çalıştım, nooit çalışdım. En çalışmak alleen past niet bij een studie: çalışıyorum klinkt als een baan, zeg üniversitede okuyorum voor studeren aan de universiteit.

Probeer het zelf

1. Zet çalışmak in de tegenwoordige tijd (-iyor) voor jij: je werkt nu.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   çalışıyorsun

   çalışıyorsun: de stam çalış eindigt op een medeklinker, dus -ıyor komt er direct achter, met ı na de achterklinker; het persoonsachtervoegsel voor jij is -sun.

2. Zet çalışmak in de verleden tijd voor zij (meervoud): gisteren werkten zij.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   çalıştılar

   çalıştılar: na de stemloze ş begint het achtervoegsel met t, en na de achterklinker ı wordt dat -tı; het meervoud is -lar.

3. Zet çalışmak in de toekomende tijd voor ik: morgen zal ik werken.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   çalışacağım

   çalışacağım: na de achterklinker ı staat -acak, en voor het achtervoegsel -ım wordt de k een ğ.

4. Voeg het achtervoegsel toe: mijn vader werkt in een fabriek.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   fabrikada

   fabrikada: de werkplek staat in de locatief; fabrika eindigt op een stemhebbende klank (een klinker) en de laatste klinker a geeft -da.

Gebruik het vandaag

Schrijf drie zinnen: waar iemand uit je familie werkt, waarvoor je deze week leert en wat je gisteravond deed. Controleer elke keer het achtervoegsel na ş.