içmek: fiilin çekimi ve kullanımı

Temel fikir

Gövde ötümsüz ç ile biter, son ünlüsü ince ünlü olan i'dir: içtim (ünsüz benzeşmesi), içiyorum, içerim, içeceğim (yumuşama: k → ğ). Çorba içmek ve sigara içmek kalıp kullanımlardır.

Örnekler

• Annem çorba içiyor.Çorba yenmez, içilir: çorba içmek. Yemek fiili katı yiyecekler içindir.
• Dün akşam çok su içtim.iç- gövdesi ötümsüz ç ile biter; geçmiş zaman eki t ile başlar: içtim, içdim değil.
• Ben her sabah çay içerim.
• Yarın kahve içeceğiz.
• Babam sigara içmiyor.Sigara da içilir: sigara içmek. Olumsuzluk eki -mi-, gövde ile -yor arasına girer.
• Su içer misin?
• içmiyorumiç·miyorOlumsuz şimdiki zaman: -mıyor, -miyor, -muyor, -müyor·umKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
• içtikiç·tiGörülen geçmiş zaman eki: -di, -dı, -du, -dü, -ti, -tı, -tu, -tü·kGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)

Dikkat et

Öğrenciler kendi dillerinden aktararak çorba yemek ya da içdim der; ilkini kalıbıyla, ikincisini ç'den sonra gelen t ile düzeltin.

Kendin dene

1. Ben su ___. (içmek)

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   içiyorum

   içiyorum: gövde ünsüzle bittiği için -iyor doğrudan eklenir, kişi eki -um olur.

2. Dün çay ___. (ben, içmek)

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   içtim

   içtim: ç ötümsüz olduğundan ek t ile başlar; -ti ve kişi eki -m.

3. Yarın süt ___. (biz, içmek)

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   içeceğiz

   içeceğiz: gelecek zaman eki -ecek, ünlüyle başlayan -iz önünde k yumuşayıp ğ olur.

4. Babam sigara ___. (içmek, olumsuz)

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   içmiyor

   içmiyor: olumsuzluk eki -mi- gövde ile -yor arasına girer; üçüncü kişide kişi eki yoktur.

Bugün kullan

Öğrencilerden gün içinde ne içtiklerini anlatan dört cümle yazmalarını ve her geçmiş zaman biçiminde t olup olmadığına bakmalarını isteyin.