Öğrencilerin koşmak fiilini şimdiki, geçmiş ve gelecek zamanda çekimlemesi için kısa bir not; sert ünsüz kuralı burada yeniden gözden geçirilir.
Temel fikir
Koşmak düzenli bir fiildir; kök koş- hiçbir ekin önünde değişmez. Şimdiki zaman eki kalın yuvarlak ünlüden sonra -uyor olur: koşuyorum. Kök sert ünsüzle (ş) bittiği için geçmiş zaman eki -tu ile başlar: koştum. Gelecek zaman eki -acak'tır: koşacağım.
| Kişi | Şimdiki zaman | Geçmiş zaman | Gelecek zaman |
|---|---|---|---|
| ben | koşuyorum | koştum | koşacağım |
| sen | koşuyorsun | koştun | koşacaksın |
| o | koşuyor | koştu | koşacak |
| biz | koşuyoruz | koştuk | koşacağız |
| siz | koşuyorsunuz | koştunuz | koşacaksınız |
| onlar | koşuyorlar | koştular | koşacaklar |
Örnekler
- Annem her sabah sahilde koşuyor.Koşulan yer bulunma durumunda olur: sahil > sahilde. Kök koş- değişmez; o ünlüsünden sonra şimdiki zaman eki -uyor olur: koşuyor.
- Çocuklar dün bahçede koştu.Ötümsüz ş'den sonra geçmiş zaman eki t ile başlar: koş + tu > koştu, koşdu değil. Çocuklar gibi çoğul özne çoğu zaman tekil fiille kullanılır; koştular da söylenebilir.
- Biz yarın parkta koşacağız.Burada yalnızca ek yumuşar: -acak'taki k, -ız'ın ünlüsünden önce ğ olur; koşacağız. Kökteki ş değişmez.
- Otobüse yetişmek için koştuk.Yetişilen şey yönelme durumunda olur: otobüse. -mek ile biten fiilden sonra için, 'amacıyla' anlamı verir. Geçmiş zaman koştuk, koş + tu + k'dir.
- Çocuk kapıya koştu.Koşulan yön yönelme durumunda olur; ünlüden sonra kaynaştırma y'si gelir: kapı > kapıya. Karşılaştırın: parkta koşuyorum (parkın içinde) ve parka koşuyorum (parka doğru).
- Bugün koşmuyorum, çünkü yağmur yağıyor.Olumsuzluk eki -ma kökten hemen sonra gelir ve -yor'dan önce daralıp -mu- olur: koşmuyorum. Çünkü sözcüğü nedeni başlatır.
- koşmuyoruzkoşmuyorOlumsuz şimdiki zaman: -mıyor, -miyor, -muyor, -müyoruzKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
- koştularkoştuGörülen geçmiş zaman eki: -di, -dı, -du, -dü, -ti, -tı, -tu, -tülarGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)
- koşacağızkoşacağGelecek zaman eki: -ecek / -acakızKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler gitmek gibi yumuşama arar ya da ses benzeşmesini atlayıp koşdum ve koşıyorum yazar; doğrusu koştum ve koşuyorum. Bulunma (parkta koşuyorum) ile yönelme (parka koşuyorum) ayrımına da bakın.
Kendin dene
Boşluğa fiili şimdiki zamanda yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
koşuyorum
koşuyorum: kökün son ünlüsü o olduğu için ek -uyor olur, -ıyor olmaz; kök değişmez.
Boşluğa fiili geçmiş zamanda yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
koştuk
koştuk: ş ötümsüz olduğu için geçmiş zaman eki t ile başlar; o'dan sonra ünlü u olur, -k 'biz'i gösterir.
Boşluğa fiili gelecek zamanda yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
koşacağım
koşacağım: o kalın ünlü olduğu için gelecek zaman eki -acak olur; k, -ım'ın ünlüsünden önce ğ olur, kök koş- kalır.
Boşluğa fiili olumsuz şimdiki zamanda yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
koşmuyor
koşmuyor: olumsuzluk eki -ma, -yor'dan önce daralıp -mu- olur; 'o' için ayrı bir kişi eki gerekmez.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Boşluğa fiili şimdiki zamanda yazın.
Boşluğa fiili geçmiş zamanda yazın.
Boşluğa fiili gelecek zamanda yazın.
Boşluğa fiili olumsuz şimdiki zamanda yazın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden bugün, dün ve yarın nerede koştuklarını anlatan üç cümle yazmalarını isteyin; ekin ünlüsünü ve geçmişteki ilk sesi denetleyin.