koşmak: rennen en hardlopen, met een vaste stam

Het idee

De stam van koşmak is koş- en verandert nooit: koşuyorum, koştum, koşacağım, koşmuyor. De uitgang van de tegenwoordige tijd volgt de ronde achterklinker o en wordt -uyor. De uitgang van het verleden begint na de stemloze ş met t: koş-tu-m, niet koşdum. Een plaats waar je rent krijgt -de/-da (parkta koşuyorum); een plaats waar je naartoe rent krijgt -e/-a (kapıya koştu).

Voorbeelden

• Annem her sabah sahilde koşuyor.Mijn moeder rent elke ochtend langs de zee.De plaats waar je rent staat in de locatief: sahil wordt sahilde. De stam koş- blijft gelijk en na de klinker o is het einde van de tegenwoordige tijd -uyor: koşuyor.
• Çocuklar dün bahçede koştu.De kinderen hebben gisteren in de tuin gerend.Na de stemloze ş begint het verleden-tijdsuitgang met t: koş + tu wordt koştu, nooit koşdu. Bij een meervoudig onderwerp zoals çocuklar staat het werkwoord vaak in het enkelvoud; koştular kan ook.
• Biz yarın parkta koşacağız.Morgen rennen we in het park.Hier verzacht alleen het achtervoegsel: de k van -acak wordt ğ voor de klinker van -ız, dus koşacağız. De ş van de stam blijft.
• Otobüse yetişmek için koştuk.We renden om de bus te halen.Wat je bereikt of haalt, staat in de datief: otobüse. Na een werkwoord op -mek betekent için 'om te'. Het verleden koştuk is koş + tu + k.
• Çocuk kapıya koştu.Het kind rende naar de deur.Een plaats waar je naartoe rent staat in de datief, met een y als tussenklank na een klinker: kapı wordt kapıya. Vergelijk parkta koşuyorum (in het park) en parka koşuyorum (naar het park toe).
• Bugün koşmuyorum, çünkü yağmur yağıyor.Ik ren vandaag niet, omdat het regent.De ontkenning -ma staat direct achter de stam en wordt voor -yor -mu-: koşmuyorum. Het woord çünkü leidt de reden in.
• koşmuyoruzwe rennen nietkoş·muyor-miyor / -mıyor / -muyor / -müyor: niet doen·uz-im / -sin / -iz / -siniz: ik ben, je bent, wij zijn
• koştularze rendenkoş·tu-di, -dı, -du, -dü, -ti: de verleden tijd (geldi, yaptı)·larPersoonsuitgangen van de verleden tijd: -m, -n, -k, -niz, -ler
• koşacağızwe zullen rennenkoş·acağ-ecek / -acak: de toekomende tijd·ız-im / -sin / -iz / -siniz: ik ben, je bent, wij zijn

Let op

Behandel koşmak niet als gitmek: de laatste medeklinker is stemloos en verzacht nooit, dus de ş blijft in koşuyorum en koşacağım, en het verleden is koştum, niet koşdum. Een andere fout is koşıyorum met een niet-ronde klinker; na o staat u.

Probeer het zelf

1. Vul in de tegenwoordige tijd in: ik ren elke dag in het park.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   koşuyorum

   koşuyorum: de laatste klinker van koş- is o, dus de uitgang van de tegenwoordige tijd is -uyor en niet -ıyor; de stam blijft gelijk.

2. Vul in de verleden tijd in: gisteren renden we langs de zee.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   koştuk

   koştuk: ş is stemloos, dus de verleden-tijdsuitgang begint met t; na o staat de klinker u, en -k betekent 'wij'.

3. Vul in de toekomende tijd in: morgenochtend ga ik rennen.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   koşacağım

   koşacağım: o is een achterklinker, dus de toekomende tijd krijgt -acak; de k wordt vóór de klinker van -ım een ğ, terwijl de stam koş- blijft.

4. Vul in de ontkennende tegenwoordige tijd in: mijn vader rent vandaag niet.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   koşmuyor

   koşmuyor: de ontkenning -ma wordt vóór -yor -mu-, en voor 'hij of zij' is geen aparte persoonsuitgang nodig.

Gebruik het vandaag

Schrijf drie zinnen over waar jij, een vriend en je familie rennen, één in de tegenwoordige, één in de verleden en één in de toekomende tijd. Controleer de klinker van de uitgang en of het verleden met t begint.