koşmak: biegać i biec, z niezmiennym tematem

Zasada

Temat czasownika koşmak to koş- i nigdy się nie zmienia: koşuyorum, koştum, koşacağım, koşmuyor. Końcówka czasu teraźniejszego dopasowuje się do tylnej, zaokrąglonej samogłoski o i brzmi -uyor. Końcówka przeszła zaczyna się po bezdźwięcznym ş od t: koş-tu-m, a nie koşdum. Miejsce, w którym się biega, ma -de/-da (parkta koşuyorum), a miejsce, ku któremu się biegnie, ma -e/-a (kapıya koştu).

Przykłady

• Annem her sabah sahilde koşuyor.Moja mama biega co rano nad morzem.Miejsce, w którym się biega, stoi w miejscowniku: sahil → sahilde. Temat koş- się nie zmienia, a po samogłosce o końcówka czasu teraźniejszego brzmi -uyor: koşuyor.
• Çocuklar dün bahçede koştu.Dzieci biegały wczoraj po ogrodzie.Po bezdźwięcznym ş końcówka czasu przeszłego zaczyna się od t: koş + tu daje koştu, nigdy koşdu. Podmiot w liczbie mnogiej, jak çocuklar, często ma czasownik w liczbie pojedynczej; koştular też jest możliwe.
• Biz yarın parkta koşacağız.Jutro będziemy biegać w parku.Zmiękcza się tu tylko końcówka: k z -acak przed samogłoską z -ız staje się ğ, czyli koşacağız. Ş w temacie zostaje.
• Otobüse yetişmek için koştuk.Pobiegliśmy, żeby zdążyć na autobus.To, co się osiąga lub łapie, stoi w celowniku: otobüse. Po czasowniku na -mek słowo için znaczy „po to, żeby”. Czas przeszły koştuk to koş + tu + k.
• Çocuk kapıya koştu.Dziecko pobiegło do drzwi.Cel, ku któremu się biegnie, stoi w celowniku, a po samogłosce dochodzi spójne y: kapı → kapıya. Porównaj parkta koşuyorum (w parku) i parka koşuyorum (do parku).
• Bugün koşmuyorum, çünkü yağmur yağıyor.Dziś nie biegam, bo pada deszcz.Przeczenie -ma stoi zaraz po temacie, a przed -yor zawęża się do -mu-: koşmuyorum. Słowo çünkü wprowadza przyczynę.
• koşmuyoruznie biegamykoş·muyor-miyor / -mıyor / -muyor / -müyor: zaprzeczenie teraz·uz-im / -sin / -iz / -siniz: jestem, jesteś, jesteśmy
• koştularpobieglikoş·tu-di, -dı, -du, -dü, -ti: czas przeszły (geldi, yaptı)·larKońcówki osobowe czasu przeszłego: -m, -n, -k, -niz, -ler
• koşacağızbędziemy biegaćkoş·acağ-ecek / -acak: czas przyszły·ız-im / -sin / -iz / -siniz: jestem, jesteś, jesteśmy

Uważaj

Nie traktuj koşmak jak gitmek: ostatnia spółgłoska jest bezdźwięczna i nigdy nie łagodnieje, więc ş zostaje w koşuyorum i koşacağım, a czas przeszły to koştum, nie koşdum. Inny błąd to koşıyorum z niezaokrągloną samogłoską; po o stoi u.

Spróbuj samodzielnie

1. Uzupełnij w czasie teraźniejszym: codziennie biegam w parku.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   koşuyorum

   koşuyorum: ostatnia samogłoska koş- to o, więc końcówka teraźniejsza brzmi -uyor, a nie -ıyor; temat się nie zmienia.

2. Uzupełnij w czasie przeszłym: wczoraj biegaliśmy nad morzem.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   koştuk

   koştuk: ş jest bezdźwięczne, więc końcówka przeszła zaczyna się od t; po o stoi samogłoska u, a -k oznacza „my”.

3. Uzupełnij w czasie przyszłym: jutro rano będę biegać.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   koşacağım

   koşacağım: o jest samogłoską tylną, więc czas przyszły ma -acak; jego k przed samogłoską z -ım łagodnieje do ğ, a temat koş- zostaje.

4. Uzupełnij w przeczącym czasie teraźniejszym: mój tata dziś nie biega.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   koşmuyor

   koşmuyor: przeczenie -ma przed -yor zawęża się do -mu-, a dla „on lub ona” nie trzeba osobnej końcówki osoby.

Użyj tego dzisiaj

Napisz trzy zdania o tym, gdzie biegasz ty, znajomy i twoja rodzina: po jednym w czasie teraźniejszym, przeszłym i przyszłym. Sprawdź samogłoskę końcówki i to, czy czas przeszły zaczyna się od t.