Je maakt een werkwoordsvorm voor een handeling die niet of nog niet plaatsvindt. In de langere woordketens volgt de uitgang op een passief achtervoegsel: okunmadan betekent „zonder gelezen te worden”.

Het idee

Haal -mek/-mak van de infinitief af. Voeg -meden toe na e i ö ü, of -madan na a ı o u. De uitgang begint met m, dus er is geen verbindende y nodig en git behoudt zijn t: gitmeden. Deze vorm krijgt geen tijds- of persoonsuitgang; die staan op het hoofdwerkwoord. Het losse woord önce maakt „voordat” expliciet: çıkmadan önce. Ook zonder önce kan de context die tijdsbetekenis geven.

Patronen vergelijken
Laatste klinkerAchtervoegselStamResultaat
a-madanbakbakmadan
ı-madançıkçıkmadan
o-madankoşkoşmadan
u-madanokuokumadan
e-medenbeklebeklemeden
i-medengitgitmeden
ö-medengörgörmeden
ü-medengülgülmeden

Voorbeelden

Voorlezen gebruikt een synthetische Turkse stem op je apparaat. Kwaliteit en beschikbaarheid verschillen; je uitspraak wordt niet beoordeeld.

Let op

Voeg geen extra ontkenning -me/-ma toe voor „zonder”: okumadan geeft al aan dat er niet wordt gelezen. In okumadan geri verme verbiedt de ontkennende gebiedende vorm verme het teruggeven; hij heft de betekenis van okumadan niet op.

Probeer het zelf

  1. Maak van gitmek de vorm voor „zonder te gaan”.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    gitmeden

    gitmeden: als je -mek weghaalt, blijft git over. De laatste klinker is i; voor de medeklinker m verandert de t niet in d.

  2. Vul aan: de kinderen tekenen zonder te praten.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    konuşmadan

    konuşmadan: de kinderen tekenen, maar praten niet. De laatste u van konuş vraagt om de uitgang met achterklinkers: -madan.

  3. Vul aan: pak je sleutel voordat je van huis gaat.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    çıkmadan

    çıkmadan: eerst pak je de sleutel, daarna ga je naar buiten. Het volgende önce maakt die volgorde duidelijk; çık bevat de achterklinker ı.

  4. Vul aan: geef dit boek niet terug zonder het te lezen.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    okumadan

    okumadan: de uitgang komt direct achter oku, met behoud van de u. Het verbod gaat over het teruggeven van een ongelezen boek; deze vorm heeft geen extra ontkenning nodig.

Gebruik het vandaag

Schrijf een zin over iets doen zonder te praten, een over wat je doet voordat je weggaat en een met okunmadan. Welke handeling heeft telkens nog niet plaatsgevonden?