Co się udało i co będzie możliwe

Zasada

Dokonany sukces wyrażamy formą zdolności w czasie przeszłym określonym: açabildik znaczy „udało nam się otworzyć”. Zdolność utrzymującą się w dawnym okresie opisuje uyuyabiliyordum: „potrafiłem/potrafiłam spać”, bez wskazania jednej udanej próby. Yardım edebileceğim oznacza „będę w stanie pomóc” i odnosi możliwość do przyszłości. Może chodzić o wolny czas, nie tylko wyuczoną umiejętność. Gdy przeszkoda uniemożliwia czynność, użyj yazamadım w przeszłości, a katılamayacağım w przyszłości. W tych konstrukcjach niemożności nie ma bil.

Przykłady

• Dün kutuyu açabildik.Wczoraj udało nam się otworzyć pudełko.
• Sonunda anahtarı bulabildim.W końcu udało mi się znaleźć klucz.
• Yarın size yardım edebileceğim.Jutro będę w stanie państwu pomóc.
• Bu sabah otobüse yetişemedim.Dziś rano nie udało mi się zdążyć na autobus.
• Gelecek hafta toplantıya katılamayacağım.W przyszłym tygodniu nie będę w stanie uczestniczyć w spotkaniu.
• Çocukken karanlıkta uyuyabiliyordum.W dzieciństwie potrafiłem / potrafiłam spać w ciemności.
• Dün sana yazmadım.Wczoraj nie napisałem / napisałam do ciebie.
• Dün sana yazamadım.Wczoraj nie mogłem / mogłam do ciebie napisać.

Uważaj

Yazmadım stwierdza jedynie, że nie doszło do napisania wiadomości; nie wyjaśnia przyczyny. Yazamadım mówi, że napisanie jej nie było możliwe. Podobnie katılmayacağım zapowiada nieobecność, a katılamayacağım wskazuje brak możliwości uczestnictwa. Samo określenie czasu nie oddaje tej różnicy.

Spróbuj samodzielnie

1. Wybierz formę podkreślającą sukces po trzech próbach: udało nam się otworzyć pudełko.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   açabildik

   açabildik: trzy próby sprawiają, że ważny jest końcowy sukces. Açtık informowałoby o otwarciu bez podkreślenia, że wreszcie się udało.

2. Bateria telefonu się wyczerpała. Wybierz formę mówiącą, że wczoraj nie było możliwości napisania do rozmówcy.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   yazamadım

   yazamadım: rozładowana bateria stanowiła przeszkodę. Yazmadım nie wskazywałoby, dlaczego wiadomość nie powstała.

3. Jutro mam czas. Wybierz formę mówiącą, że będę w stanie pomóc rozmówcom.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   edebileceğim

   edebileceğim: wolny czas jutro umożliwi pomoc. Edebildim umieszczałoby sukces w przeszłości. Przed samogłoską et- zmienia się w ed-, a przed -im w przyszłej formie pojawia się ğ.

4. Tego dnia będę poza miastem. Wybierz formę mówiącą, że nie będę w stanie uczestniczyć w spotkaniu.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   katılamayacağım

   katılamayacağım: pobyt poza miastem uniemożliwi udział w przyszłym spotkaniu. Katılamadım mówiłoby o niemożności w przeszłości.

Użyj tego dzisiaj

Opisz z uzasadnieniem jedną rzecz, która udała ci się wczoraj, jedną uniemożliwioną przez przeszkodę i jedną, którą zdołasz zrobić jutro. Dodaj zdanie o umiejętności z dzieciństwa.