Öğrencilerin birinden daha yavaş konuşmasını ya da tekrar etmesini rica edebilmesi için kısa bir not.

Temel fikir

Nazik rica, fiil kökü + yeterlik eki -ebil + geniş zaman -ir + kişi eki ile kurulur; ardından soru eki mi ve aynı kişi eki gelir: konuşabilir misiniz. Ünlüyle biten köklerde araya y girer: söyleyebilir misiniz. Tanımadık kişiye ve büyüğe misiniz, arkadaşa misin denir.

Karşılaştırılacak kalıplar
FiilNazik soru (siz)Samimi soru (sen)
konuşmakkonuşabilir misinizkonuşabilir misin
söylemeksöyleyebilir misinizsöyleyebilir misin
tekrar etmektekrar edebilir misiniztekrar edebilir misin
okumakokuyabilir misinizokuyabilir misin
yazmakyazabilir misinizyazabilir misin

Örnekler

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenciler tanımadık birine Yavaş konuş! der; tek başına emir kipi buyruk gibi durur. Soru ekini fiile bitiştirip konuşabilirmisiniz yazmak da sık hatadır; mi ayrı yazılır.

Kendin dene

  1. Tanımadık birinden daha yavaş konuşmasını rica edin; konuşmak fiilini -ebil ve geniş zamanla yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    konuşabilir

    konuşabilir: konuş- ünsüzle biter, bu yüzden -abil doğrudan gelir; kalın ünlü u ile -abil, sonra -ir.

  2. Tanımadık birinden bunu tekrar etmesini rica edin; etmek fiilini -ebil ve geniş zamanla yazın, t'ye dikkat edin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    edebilir

    edebilir: fiil etmek; t, ünlüyle başlayan -ebil önünde d'ye dönüşür, tekrar ayrı yazılır.

  3. Annenizden bunu size okumasını rica edin; okumak fiilini -ebil ve geniş zamanla yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    okuyabilir

    okuyabilir: oku- ünlüyle biter, bu yüzden -abil öncesinde kaynaştırma ünsüzü y gelir.

  4. Tanımadık biriyle konuşuyorsunuz; soru ekini nazik kişi ekiyle yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    misiniz

    misiniz: tanımadık kişiye nazik -siniz kullanılır; arkadaşa misin denirdi.

Bugün kullan

Öğrencilerden bir satıcıya, arkadaşlarının büyükannesine ve bir sınıf arkadaşına ne diyeceklerini yazmalarını isteyin.