Öğrencilerin buluşmak fiilini çekip buluştukları kişiyi doğru ekle yazmaları için kısa bir not.

Temel fikir

Buluşmak işteşlik fiilidir (bul-uş-mak): buluşulan kişi ile ya da -le/-la ile gelir, belirtme durumunda kullanılmaz: Ayşe'yle buluşuyorum, seninle buluşacağım. Kök ötümsüz ş ile bittiği için geçmiş zamanda ek t ile başlar: buluştum; gelecek zamanda k, ünlü önünde ğ olur: buluşacağım.

Karşılaştırılacak kalıplar
KişiŞimdiki zamanGeçmiş zamanGelecek zamanOlumsuz (şimdiki)
benbuluşuyorumbuluştumbuluşacağımbuluşmuyorum
senbuluşuyorsunbuluştunbuluşacaksınbuluşmuyorsun
obuluşuyorbuluştubuluşacakbuluşmuyor
bizbuluşuyoruzbuluştukbuluşacağızbuluşmuyoruz
sizbuluşuyorsunuzbuluştunuzbuluşacaksınızbuluşmuyorsunuz
onlarbuluşuyorlarbuluştularbuluşacaklarbuluşmuyorlar

Örnekler

  • Ayşe'yle sinemada buluşuyoruz.Kişi belirtme durumunda değil, -le ekiyle gelir. Ünlüden sonra kaynaştırma y gelir (Ayşe'yle); kesme işareti özel adı ekten ayırır. Özne olan biz düşebilir.
  • Seninle yarın buluşacağım.“Seninle” düzensiz bir biçimdir: sen, -le ekinden önce senin olur. Seni buluşacağım denmez. -acak ekinin k'si, ünlüyle başlayan -ım önünde ğ olur.
  • Dün akşam arkadaşlarımızla kafede buluştuk.Kök ötümsüz ş ile bittiği için ek t ile başlar: buluştuk, buluşduk değil. İyelik eki -ımız, -la ekinden önce gelir.
  • Saat kaçta buluşuyoruz?Kaç ötümsüz ç ile bittiği için bulunma eki -ta olur: kaçta. Şimdiki zaman çoğu kez bir plandan söz eder.
  • Ali ile Deniz parkta buluştu.Buluşmak işteşlik fiilidir, nesne almaz: iki kişi birbiriyle buluşur. İle ile bağlanan iki özneden sonra fiil çoğunlukla tekil gelir (buluştu); buluştular da kullanılır.
  • Bugün kimseyle buluşmuyorum.Ünlüden sonra kimse sözcüğüne kaynaştırma y gelir: kimseyle. Olumsuzluk eki -yor'dan önce gelir: buluşmuyorum; ünlü, kökteki gibi u'dur.
  • buluşmakbuluşİşteşlik eki ve fiilin anlamımakMastar eki: -mek / -mak
  • buluşacağızbuluşİşteşlik eki ve fiilin anlamıacağGelecek zaman eki: -ecek / -acakızKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenciler kişiyi nesne yapar: seni buluşuyorum yanlıştır, doğrusu seninle buluşuyorum. Zamirlerin düzensiz biçimlerini (benimle, onunla, bizimle) ayrıca çalıştırın; ilk tanışma için tanışmak fiilini hatırlatın.

Kendin dene

  1. sen zamirine “ile” anlamı katan biçimi yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    seninle

    seninle: zamir ek almadan önce senin olur; ince ünlü i eki -le yapar.

  2. buluş- kökünü ben için geçmiş zamana çevirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    buluştum

    buluştum: kök ötümsüz ş ile bittiği için ek t ile başlar; u ile -tu olur, -m ben kişi ekidir.

  3. buluş- kökünü biz için gelecek zamana çevirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    buluşacağız

    buluşacağız: -acak ünsüzden sonra doğrudan gelir, k ünlü önünde ğ olur; kalın ünlü u ile -acak seçilir.

  4. arkadaşlarım sözcüğüne “ile” anlamı katan eki getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    arkadaşlarımla

    arkadaşlarımla: sözcük m ile bittiği için kaynaştırma gerekmez; kalın ünlü ı eki -la yapar, iyelik eki durum ekinden önce gelir.

Bugün kullan

Öğrencilerden bu hafta kimlerle nerede buluşacaklarını anlatan üç cümle yazmalarını ve her kişideki -le/-la ekini denetlemelerini isteyin.