Który czasownik wymaga jakiego przypadka

Zasada

Każdy turecki czasownik sam decyduje o przypadku rzeczownika, którego dotyczy, a ten przypadek często różni się od polskiego przyimka. Dinlemek („słuchać”) i beklemek („czekać na”) łączą się z biernikiem: müziği dinlemek, otobüsü beklemek. Bakmak i yardım etmek łączą się z celownikiem: kuşlara bakmak, anneme yardım etmek. Korkmak wymaga ablatywu (köpekten korkmak), konuşmak narzędnika (babamla konuşmak), a kalmak miejscownika (evde kalmak). Ucz się każdego czasownika razem z jego przypadkiem.

Przykłady

• Ben müziği dinliyorum.Słucham muzyki.Dinlemek łączy się z biernikiem: müziği jest dopełnieniem, bez żadnego przyimka.
• Annem beni bekliyor.Mama czeka na mnie.Beklemek łączy się z biernikiem, więc „czeka na mnie” to po prostu beni bekliyor, bez słowa na „na”.
• Kedi köpekten korkuyor.Kot boi się psa.
• Çocuklar kuşlara bakıyor.Dzieci patrzą na ptaki.
• Ayşe babasıyla konuşuyor.Ayşe rozmawia z ojcem.
• Anneme yardım ediyorum.Pomagam mamie.Yardım etmek łączy się z celownikiem: osoba, której pomagamy, to anneme, „mamie”. Annemi yardım ediyorum byłoby błędne.
• Hafta sonu evde kalıyorum.W weekend zostaję w domu.Kalmak łączy się z miejscownikiem: miejsce, w którym się zostaje, ma formę evde.
• köpektenod psaköpek·ten-den / -dan / -ten / -tan: z, od
• kuşlarado ptakówkuş·larLiczba mnoga -ler / -lar: forma i miejsce·a-e / -a / -ye / -ya: do, ku
• ailemlez moją rodzinąaile·m-im / -ım / -um / -üm / -m: mój, moja, moje·le-le / -la: z, za pomocą

Uważaj

Nie przenoś polskiego przyimka. To samo „na” stoi w „czekać na” i „patrzeć na”, a po turecku to dwa różne przypadki: Otobüse bekliyorum jest błędne, bo beklemek wymaga biernika, więc otobüsü bekliyorum, natomiast bakmak wymaga celownika: tahtaya bakıyorum. Gdy dopełnienie jest ogólne, końcówka odpada: müzik dinliyorum.

Spróbuj samodzielnie

1. Dodaj końcówkę, której wymaga czasownik: Boję się kota.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   kediden

   kediden: korkmak wymaga ablatywu, a kedi kończy się na samogłoskę przednią i, więc -den.

2. Dodaj końcówkę, której wymaga czasownik: Czekam na mamę.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   annemi

   annemi: beklemek wymaga biernika i nie ma własnego przyimka; ostatnia samogłoska e daje -i.

3. Dodaj końcówkę, której wymaga czasownik: Patrzę na tablicę.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   tahtaya

   tahtaya: bakmak wymaga celownika („patrzeć na”); po samogłosce a wchodzi spójka y, więc -ya.

4. Dodaj końcówkę, której wymaga czasownik: Rozmawiam z dziadkiem.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   dedemle

   dedemle: konuşmak wymaga narzędnika („z”); ostatnia samogłoska e daje -le, bez spójki po m.

Użyj tego dzisiaj

Napisz cztery zdania o swoim dniu, każde z innym czasownikiem z tabeli. Przy każdym rzeczowniku powiedz, jakiego przypadka zażądał czasownik i dlaczego.