geçmek: przechodzić, mijać, zdawać

Zasada

Geçmek znaczy przechodzić lub przejeżdżać obok czegoś albo przez coś, zdać egzamin, a o czasie: mijać. To, co mijasz, stoi w ablatiwie: köprüden geçiyorum, yoldan geçtik, sınavdan geçtim. Aby dostać się na drugą stronę, możesz też użyć biernika: yolu geçmek. Czas nie potrzebuje przypadka: zaman geçiyor. Temat geç kończy się bezdźwięczną głoską ç, więc czas przeszły zaczyna się od t (geçtim), a w -ecek głoska k przed samogłoską zmienia się w ğ (geçeceğim). Przeczenie wstawia -mi- przed -yor: geçmiyorum. Te same litery piszą też geç, „późno”, czyli inny wyraz.

Przykłady

• Dün sınavdan geçtim.Wczoraj zdałem / zdałam egzamin.Przy zdawaniu egzaminu geçmek łączy się z ablatiwem: sınavdan geçmek. Głoska v w sınav jest dźwięczna, więc końcówka zaczyna się od d.
• Otobüs bu yoldan geçmiyor.Autobus nie jeździ tą drogą.Droga, którą się przejeżdża, stoi w ablatiwie: yoldan. Przeczenie wstawia -mi- przed -yor: geçmiyor.
• Yarın Ankara'dan geçeceğiz.Jutro będziemy przejeżdżać przez Ankarę.Głoska k w -ecek zmienia się w ğ przed samogłoską z -iz: geçeceğiz. Apostrof oddziela nazwę miasta od -dan.
• Zaman çok çabuk geçiyor.Czas płynie bardzo szybko.Gdy mowa o upływie czasu, geçmek nie ma żadnej końcówki przypadka: zaman geçiyor.
• Geçen hafta köprüden geçtik.W zeszłym tygodniu przeszliśmy przez most.Geçen hafta znaczy zeszły tydzień: geçen to forma od geçmek stojąca przed rzeczownikiem i wykracza poza ten poziom. Na razie ucz się jej jako stałego zwrotu.
• Çocuklar yolu dikkatle geçti.Dzieci ostrożnie przeszły przez jezdnię.Z biernikiem (yolu) geçmek znaczy dotrzeć na drugą stronę; z yoldan znaczy przechodzić lub przejeżdżać drogą. Obie formy są normalne.
• Geçmiş olsun!Szybkiego powrotu do zdrowia!Mówi się to komuś, kto choruje lub miał przykrą sytuację; dosłownie: niech to minie. Geçmiş to kolejna forma od geçmek, która pojawi się później w kursie.
• geçiyorumprzechodzęgeç·iyor-iyor / -ıyor / -uyor / -üyor: właśnie teraz·um-im / -sin / -iz / -siniz: jestem, jesteś, jesteśmy
• geçeceğizprzejdziemygeç·eceğ-ecek / -acak: czas przyszły·iz-im / -sin / -iz / -siniz: jestem, jesteś, jesteśmy
• geçtilerprzeszligeç·ti-di, -dı, -du, -dü, -ti: czas przeszły (geldi, yaptı)·lerKońcówki osobowe czasu przeszłego: -m, -n, -k, -niz, -ler

Uważaj

Po polsku „zdać egzamin” kusi do formy sınavı geçtim; zwykle mówi się sınavdan geçtim. Ponadto geçmek nie znaczy „spędzać czas”: „spędziłem urlop nad morzem” wyraża inny czasownik, geçirmek (tatili denizde geçirdim), który poznasz później.

Spróbuj samodzielnie

1. Dodaj do köprü (most) przypadek, którego geçmek wymaga dla drogi: przejść przez most.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   köprüden

   köprüden: köprü kończy się samogłoską, a ostatnia samogłoska ü jest przednia, więc ablatiw to -den bez głoski łącznikowej.

2. Dodaj do yol (droga) ten sam przypadek: przejść drogą.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   yoldan

   yoldan: yol kończy się dźwięczną głoską l, więc końcówka zaczyna się od d, a tylna samogłoska o daje -dan.

3. Napisz czas przeszły od geçmek dla ben (ja): przeszedłem / przeszłam.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   geçtim

   geçtim: temat kończy się bezdźwięczną głoską ç, więc końcówka czasu przeszłego zaczyna się od t; przednia samogłoska e daje -ti, a -m oznacza ben.

4. Napisz czas przyszły od geçmek dla biz (my): przejdziemy.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   geçeceğiz

   geçeceğiz: temat kończy się spółgłoską, więc -ecek dołącza się bezpośrednio, a jego k przed samogłoską z -iz zmienia się w ğ.

Użyj tego dzisiaj

Napisz trzy zdania o trasie, którą pokonujesz: jedno z -den geçmek o miejscu, które mijasz, jedno o egzaminie, jedno o upływającym czasie. Sprawdź, czy każde miejsce stoi w ablatiwie.