bilmek: wiedzieć o faktach, nie o ludziach

Zasada

Bilmek znaczy wiedzieć coś lub umieć: cevabı biliyorum, yüzmeyi biliyorum, Almanca biliyorum. Temat bil- kończy się spółgłoską, więc w czasie teraźniejszym dodaje się pełne -iyor: biliyorum. Przeczenie to bilmiyorum, czas przeszły bildim, przeszły przeczący bilmedim.

Przykłady

• Ben cevabı biliyorum.Znam odpowiedź.
• Sen onun adını biliyor musun?Czy znasz jego imię?Zaimek sen można pominąć, a mi pisze się osobno: Onun adını biliyor musun? Imię jest dopełnieniem, więc stoi w bierniku: adını.
• Annem üç dil biliyor.Moja mama zna trzy języki.Przy dopełnieniu nieokreślonym, takim jak dil, biernika się nie używa: üç dil biliyor.
• Ben o soruyu bilmedim.Nie znałem tego pytania.W czasie przeszłym bilmedim mówi, że w tamtej chwili nie miało się odpowiedzi w głowie, jak przy pytaniu na egzaminie. Temat bil- zostaje, a -me- stoi przed -di.
• Ben yüzmeyi biliyorum.Umiem pływać.Żeby powiedzieć, że ktoś potrafi coś robić, używa się czasownika jako rzeczownika na -me z biernikiem: yüz-me-yi. Litera y rozdziela dwie samogłoski.
• Ayşe'yi tanıyorum ama adresini bilmiyorum.Znam Ayşe, ale nie znam jej adresu.Tanımak dotyczy osoby, którą się poznało, a bilmek faktu, jak adres. Apostrof oddziela imię od końcówki -yi.
• biliyorumwiembil·iyor-iyor / -ıyor / -uyor / -üyor: właśnie teraz·um-im / -sin / -iz / -siniz: jestem, jesteś, jesteśmy
• bilmiyorumnie wiembil·miyor-miyor / -mıyor / -muyor / -müyor: zaprzeczenie teraz·um-im / -sin / -iz / -siniz: jestem, jesteś, jesteśmy
• bildikwiedzieliśmybil·di-di, -dı, -du, -dü, -ti: czas przeszły (geldi, yaptı)·kKońcówki osobowe czasu przeszłego: -m, -n, -k, -niz, -ler

Uważaj

Polak chętnie powie Ayşe'yi biliyorum na „znam Ayşe”, bo po polsku „znać” obejmuje i ludzi, i fakty. Po turecku brzmi to tak, jakbyś znał fakty o niej. Osobę, którą poznałeś, opisuje tanımak: Ayşe'yi tanıyorum.

Spróbuj samodzielnie

1. Znam odpowiedź. Użyj bilmek (wiedzieć) w czasie teraźniejszym ciągłym.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   biliyorum

   biliyorum: temat bil- kończy się spółgłoską, więc następuje pełne -iyor, a -um oznacza ben.

2. Nie znasz adresu. Użyj bilmek (wiedzieć) w przeczącym czasie teraźniejszym.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   bilmiyorsun

   bilmiyorsun: przeczenie -mi- stoi tuż za tematem i przed -yor, a -sun oznacza sen: bil-miyor-sun.

3. Znam Deniz osobiście. Wybierz czasownik pasujący do osoby.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   tanıyorum

   tanıyorum: Deniz to osoba, którą poznałeś, więc potrzebny jest tanımak. Temat kończy się samogłoską ı, więc dochodzi tylko -yor-um.

4. Uczeń nie znał pytania. Użyj bilmek (wiedzieć) w przeczącym czasie przeszłym.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   bilmedi

   bilmedi: przeczenie -me- stoi przed czasem przeszłym -di, a forma dla o nie ma końcówki osobowej: bil-me-di.

Użyj tego dzisiaj

Napisz pięć zdań: dwa o faktach, które znasz, jedno o umiejętności, jedno o osobie, którą znasz, i jedno o czymś, czego nie wiesz. Sprawdź, jakiego czasownika wymaga każde.